ثبت تاریخ شکوهمند بر دیواره های بیستون کرمانشاه

ثبت تاریخ شکوهمند بر دیواره های بیستون کرمانشاه

دشت بیستون با مساحتی بالغ بر ۳۵ هکتار در شرق کرمانشاه قرار دارد و شامل ۱۷۰ مورد آثار باستانی شناسایی شده از دوره پارینه سنگی تا کنون می باشد. مهم ترین و بی نظیرترین اثر تاریخی در بیستون که در فهرست میراث جهانی هم ثبت شده است نقش برجسته داریوش هخامنشی است.

جاذبه های بیستون کرمانشاه

  • کتیبه بیستون
  • نقش برجسته مهرداد دوم
  • نقش برجسته گودرز
  • فرهاد تراش
  • نقش برجسته بلاش
  • مجسمه هرکول
  • کاروانسرای عباسی
  • سراب بیستون

کتیبه داریوش کبیر در بیستون کرمانشاه

کتیبه بیستون دارای سه نوع خط فارسی باستان، ایلامی نو، بابلی نو یا اکدی است و پس از رمزگشایی فارسی باستان فهمیده شد که تصاویر به داریوش و دو سردارش و ده شورشگر که در اوایل سلطنت او قیام کرده بودند، تعلق دارد و شرح سرکوب این یاغیان را نمایش می‌دهد. در سال ۱۸۳۵ تا ۱۸۴۴ راولینسون انگلیسی از متن این کتیبه نسخه‌برداری کرد.

بر اساس استناد بر کتیبه بیستون، پس از کشته شدن”بردیای دروغین یا گئوماتا” به دست داریوش کبیر و ۶ تن از یارانش، سراسر امپراتوری پارس دچار آشوب و اغتشاش شد. اما داریوش موفق به سرکوبی ۱۶ شورش و چیرگی بر سراسر خاک امپراتوری و برقراری نظم و امنیت در آن شد. او برای جاودانه ساختن یاد و افتخار آن پیروزی‌ها، فرمان داد که سنگ‌نگاره‌ای بدین منظور روی صخره‌های کوه مقدس بیستون در نزدیکی کرمانشاه بتراشند.

سرکردهٔ شورشی‌ها  با دست‌هایی بسته در مقابل داریوش به‌ صف ایستاده‌اند و ” گئوماتا” (همان بردیای دروغین)  نیز زیر پاهای وی افتاده است. داریوش کمانی به دست چپ گرفته و فَروهر نیز بالای تصویر در حال پرواز است. پیرامون این نگاره، گزارش چگونگی شورش‌ها و چیرگی داریوش بر آن‌ها به همراه مطالبی دیگر، نخست به زبان ایلامی نگاشته شد، اما سپس ترجمه‌های بابلی (اکدی) و پارسی باستان نیز به آن اضافه شد.

نقش برجسته مهرداد دوم

این نقش برجسته دوره اشکانی که در پایین نقش برجسته داریوش اول در کوه بیستون دیده می شود از دوران مهرداد دوم به یادگار مانده است . در این نقش برجسته مهرداد دست راست خود را به حالت احترام بالا برده استو چهار ساتراپ محلی در براب او قرار دارند.

نقش برجسته گودرز

قسمت شرقی نقش برجسته مهرداد دوم نقش گودرز دوم اشکانی همراه با کتیبه ای به خط یونانی حجاری شده است.که صحنه پیروزی را بر رقیبش نشان می دهد. گودرز سوار بر اسب است و با نیزه ای به شوی دشمن حمله برده و او را از اسب سرنگون ساخته است. در بالای سر او اله نیکه با تاج گلی در دست در حال پرواز است.

متاسفانه قسمت مهم این نقش برجسته که ذکر آن رفت در سده هچدهم میلادی جهت نوشتن وقف نامه تخریب شد. شیخ علی خان زنگنه، صدراعظم شاه سلیمان صفوی، کتیبه ای روی کتیبه های مذکور حجاری کرد.

فرهاد تراش

در قالب دیواره عظیمی در غرب نقش برجسته داریوش جای گرفته است. این دیواره بزرگترین صخره تراش خورده در ایران است که طولی در حدود ۲۰۰ متر و ارتفاعی حدود ۳۶ متر دارد.

اهالی منطقه سنگ تراشی فراتاش را کار فرهاد کوه کن می دانند و معتقدند که فرهاد به خاط عشق به شیرین (زن خسروپرویز ساسانی به این کار سنگین تن در داد. داستان این عشق الهام بخش شاعران گذشته شد. از آن میان مثنوی عاشقانه «خسرو شیرین» نظامی گنجوی بسیار شاخص است.

نقش برجسته بلاش

در چهارصد متری شمال شرقی نقش برجسته گودرز، تخته سنگ چهارضلعی نامنظمی به بلندی ۲ و نیم متر دیده می شود.از سه وجه حجاری شده، نقش میانی بلاش شاه اشکانی را به حالت تمام رخ نشان می دهد. وی در دست خود پیاله ای دارد و دست راستش به به طرف آتشدانی دراز کرده است و ظاهرا چیزی به داخل آن می ریزد.

نقش برجسته هرکول بیستون کرمانشاه

این نقش برجسته در سال ۱۳۷۷ هنگام احداث جاده همدان کرمانشان شناسایی شد. مرد نیرومندی را به صورت لمیده بر روی نقش شیری در حال استراحت در زیر سایه درختی نشان میدهد. در دست چپش پیاله ای دیده می شود. گفته می شود این مجسمه د اواخر دوره سلوکی ایجاد شده به طوری که پادشاه سلوکی نیت کرد اگر از دست مهرداد اشکانی نجات یابد مجسمه خدای قدرت خود را بسازد.

در بازدید از کرمانشاه حتما به بیستون سر بزنید و از این جاذبه تاریخی و ارزشمند بازدید داشته باشید. در این محوطه سراب (چشمه آب) زیبایی هم وجود دارد و همچنین کاروانسرای صفوی را نیز مشاهده می کنید.