عصاره ای از فرهنگ ایران در جاذبه های نیشابور

عصاره ای از فرهنگ ایران در جاذبه های نیشابور

نیشابور یکی از شهرهای مهم استان خراسان رضوی در نزدیکی مشهد است. نیشابور در دوره تاریخی پیش از اسلام همواره مورد توجه اشکانیان و ساسانیان بوده و آتشکده آذر برزین مهر یکی از سه آتشکده مهم مذهبی در زمان ساسانیان در این شهر بوده است. همچنین مشاهیر بسیاری در قرون اسلامی در کتابخانه ها و نظامیه های این شهر پرورش می یابند که جاذبه های نیشابور را غنی بخشیده است.

آثار و بقایای شهرکهن در حاشیه جنوب شرقی نیشابور به نام کهندژ مشهور است که در این مجموعه آرامگاه مشاهیر بزرگی چون خیام، عطار، کمال الملک قرار دارد و از مقصدهای مهم گردشگری است.

جاذبه های نیشابور

  • آرامگاه حکیم عمر خیام
  • بقعه امامزاده محمد محروق
  • آرامگاه عطار نیشابوری
  • آرامگاه استاد کمال الملک
  • مسجد جامع نیشابور
  • رباط عباسی
  • مسجد چوبین
  • عمارت و باغ امین اسلامی
  • گنبدهای آجری شادمهر

آرامگاه حکیم عمر خیام

خیام، ریاضی دان، فیلسوف، منجم، شاعر و یکی از بزرگترین دانشمندان ایرانی است که بیشتر شهرتش مربوط به رباعیات وی است. آرامگاه این فیلسوف در ۵ کیلومتری شرق نیشابور در باغی دلنشین و در مجاورت مقبره امامزاده محمد محروق قرار دارد.

این بنا الهام گرفته از اشکال هندسی می باشد که در ادوار مختلف دستخوش تغییر و تخریب گردید و در سال ۱۳۴۱ توسط هوشنگ سیحون طراحی و ساخته شد.

آرامگاه عطار نیشابوری

از آثار و جاذبه های ارزشمند نیشابور مقبره عطار نیشابوری است. عطار در جوانی اهل عرفان بود طوری که در دکان دارو فروشی خود مشغول تدوین الهی نامه و مصیبت نامه می شود و در آخر حال به مرتبه فنا رسید

هفت شهر عشق را عطار گشت
ماهنوز اندر خم یک کوچه ایم

مولانا

تذکره الولیا و منطق الطیر از دیگر آثار این عارف بزرگ است.

آرامگاه استاد کمال الملک

محمد غفاری ملقب به کمال الملک یکی از استادان برجسته و مطرح نقاشی ایران بود که زمان مظفر الدین شاه می زیست. وی با کمک حکیم الملک مدرسه صنایع مستظرفه را در باغ نگارستان تهران تاسیس می کند.

آرامگاه کمال الملک در کنار مقبره عطار نیشابوری

درپی ناملایمتی ها و مخالفت های بیشمار، استاد کمال الملک پس از استعفا به ملک خود نیشابور عزیمت می کند و تا آخر عمر در اینجا ماندگار و در جوار شیخ عطار به خاک سپرده می شود.

رباط عباسی

قدمت این بنا به دوره صفویه بوده و اکنون به عنوان مرکز عرضه صنایع دستی نیشابور پذیرای گردشگران و مسافران است. ضمن اینکه موزه حیات وحش نیشابور نیز یکی دیگر از بخشهای این مجموعه است.

مسجد چوبین نیشابور

این مسجدچوبی در ایران منحصر به فرد است و دارای دو مناره به ارتفاع ۱۳ متر می باشد. در ساخت آن ۱۳ تن از انواع چوب به کار رفته است. این بنا مطابق استانداردهای روز جهان ساخته شده است و در مقابل زلزله های تا ۸ ریشتر مقاوم است.

تصویری زیبا از مسجد چوبی (عکس از راسخون)

این مسجد در جوار روستای محمدآباد، هفت کیلومتری نیشابور واقع شده است که به علت داشتن آثار دیگر چوبی به دهکده چوبی معروف است.

گنبدهای آجری شادمهر

درحدود ۱۰ کیلومتری جنوب نیشابور در میان قبرستانی قدیمی دو بنای آجری در کنار یکدیگر با ساختار و اندازه متفاوت قرار دارند. ویژگی های معماری موید انتساب گنبد بزرگ به دوران سلجوقی و گنبد کوچک به عصر ایلخانی است.

شگفتی های زندگی در روستای ماخونیک

شگفتی های زندگی در روستای ماخونیک

مناطق کمتر شناخته شده فرصتی برای خلق افسانه های غیر واقع است که روستای ماخونیک هم از این افسانه ها بدور نبوده است. ماخونیک در ۸۰ کیلومتری سربیشه استان خراسان جنوبی و در نزدیکی مرز ایران و افغانستان قرار دارد. خانه های روستاییان شکل هندسی خاصی ندارد و آداب و رسوم ساکنان آن همگی از گذشته های دور جریان داشته و بیشتر آنها دست نخورده باقی مانده است. وجود سنگ نگاره در نزدیکی قنات ماخونیک با نقش چوپان و شاخ حیوان نشان از قدمت تاریخی این منطقه دارد.

در ماخونیک لی لی پوت ها زندگی نمی کنند!

مردم ماخونیک مردمی سخت کوش هستند که در محیطی خشک و بدور از بهره مندی های طبیعی روزگار می گذرانده اند. برخی منابع گردشگری از ماخونیک به عنوان سرزمین لی لی پوت ها نام می برند چرا که برخی از مردمان ساکن در این منطه قد کوتاه بوده اند. اما در دهه های اخیر به علت تغییر وضعیت تغذیه اهالی و ازدواج با اقوام دیگر نسل جدید متناسب تر شده اند. به طوری که به زحمت میتوان فردی با قد کمتر از ۱۵۰ سانتی متر در روستا یافت.

به علت فقر منطقه و عدم باروری طبیعت و کمبود محصولات کشاورزی، مردم ماخونیک چای نمی نوشیدند، برنج و گوشت مصرف نمی کردند و اهل دخانیات هم نبوده اند. اینها به این دلیل نبوده که این کارهای را گناه بدانند. حتی آنتن دهی به شبکه تلویزیون هم وجود نداشته است که بخواهند آنرا جادو بنامند!

خانه های کم ارتفاع

خانه های قدیمی و کم ارتفاع این روستا که به زحمت می توان وارد آنها شد از جاذبه های معماری و فرهنگ روستا هستند که دلیل اصلی آن کمبود مصالح و راحتی گرم کردن فضای خانه بوده است نه کوتاه قدی مردمان. چرا که تنها یکی از اقوام این روستا دارای قد کوتاه بوده اند و امروزه دیگر قد کوتاه مشاهده نمی شود.

خانه های سنتی ماخونیک یک در کوچک دارد که برای ورود باید دولا شد و تنها یک روزنه کوچک روز رو شب را نشان می دهد. به علت آنکه هوای زمستان در اینجا سرد است و برای گرم کردن خانه و کمبود هیزم به این سبک معماری رسیده اند. هر خانه دارای فضاهایی همچون کندیک (مخزن نگهداری گندم و جو)، کرشک (اجاق گلی) و طاقچه است.

خانه‌های ماخونیک در دو نوع کرشکی (خانه زمستانی) و خاشه‌ای (خانه تابستانی) ساخته می شدند.

از آثار تاریخی دیگر ماخونیک مانند سنگ سیاه (سنگ نگاره)، بنای برج و قلعه، برج گل انجیر، منزل سرگردونی، می توان اشاره کرد.

آداب و رسوم مردم ماخونیک

مردمان ماخونیک لباس‌هایی به مانند بلوچی‌ها دارند و شلوار، پیراهن و دستار می‌پوشند. از آن جا که بز دام رایج در این روستا است، استفاده از موی بز در بافته‌آن‌ها رایج است. لباس‌های زمستانی را از موی بز می‌بافند.

این مردمان اهل تسنن هستند و بسیار به آموزش مسائل دینی علاقه‌مندند. همچنین صنایع دستی چون قالی‌بافی توسط زنان روستا نیز رایج شده است.

با قرنطینه کردن نیز آشنا بودند و چنانچه فردی بیمار می‌شد، او را به شکافی غار مانند در کوه می‌بردند و مداوا می‌کردند. با این نوع درمان، مردمان روستای ماخونیک به‌دنبال این بودند که از سرایت بیماری به دیگر افراد خانواده جلوگیری شود.

پس اگر به ماخونیک سفر می کنید بدانید که شما گالیور نیستید و آنجا هم سرزمین لی لی پوت ها نیست. فرهنگ مردمی را مشاهده می کنید که با سخت کوشی در محیط کویری گذران عمر می کنند و همچنان پایبند اعتقادات خود هستند. یک شب اقامت در این روستا خاطرات کم نظیری را برای شما رقم خواهد زد.

اقامتگاه بوم گردی المهدی ماخونیک

خانه بومگردی المهدی شامل ۴ اتاق حدودا ۱۸ متری با گنجایش ۶ نفر است که در مجموع ظرفیت اسکان و پذیرش ۲۴ گردشگر را دارد. علاوه بر اقامت در این خانه سنتی می توانند از موزه شخصی این اقامتگاه با وسایل قدیمی و ارزشمند و صنایع دستی مردمان روستا مانند قالی بافی، گلیم بافی، حوله بافی و … دیدن کنید.

گردشگری اخلاقی

گردشگری اخلاقی

درهر برنامه سفر ارتباط با مردمان محلی و محیط زیست از اصلی ترین قسمت های سفر و گردشگری می باشد. نکاتی که باید در رابطه با مسائل اخلاقی رعایت کرد:

  • آشنایی با فرهنگ منطقه: سعی کنید از قبل با آداب و رسوم و بافت منطقه آشنا شوید و اطلاعات لازم را جمع آوری کنید.
  • تقاضا برای عکس گرفتن: همیشه قبل از عکس گرفتن از مردم اجازه بگیرید خصوصا از زنان و کودکان.
  • خرید سوغات: فراموش نکیند چشم مردم محلی به همین خرید های کوچک گردشگران است.
  • عدم خرید کالاهای در معرض خطر و طبیعی: توجه کنید که محصولاتی که می خرید در راستای حفظ محیط زیست و گونه های جانوری باشد.
  • احترام به فرهنگ و طبیعت منطقه: رعایت نظافت، عدم ایجاد آلودگی صوتی و عدم آسیب به محیط و…

 در طبیعت چیزی به جز ردپا باقی نگذاریم و چیزی جز عکس برنداریم.

در شهر و روستاها چیزی به جز لبخند رضایت باقی نگذاریم و چیزی جز سوغات مناسب برنداریم.

ناهوک

شما چه نکات دیگری را رعایت می کنید؟